|
یادداشتهای محمدرضا حق پرست
|
تحقيقات بازاريابی عبارت است از تمامی فعاليتهايی که در جهت ايجاد اطلاعات برای اتخاذ تصميمات بازاريابی انجام می شود. به عبارت ديگر تحقيقات بازاريابی عبارت است از تمامی فعاليتهای جمع آوری اطلاعات درباره بازار هدف ، استراتژی رقبا، محصول ، قيمت، توزيع يا ترفيع که با هدف کمک به تصميمات استراتژيک يا عملياتی بازاريابی انجام می گردد. تحقيقات بازاريابی به شکلهای گوناگون انجام می شود. وجه مشترک تحقيقات بازاريابی چگونگی انجام آن نيست بلکه چرايی انجام آن است. برای درک بهتر مطلب موقعيتهای ذيل را که در آنها تحقيقات بازاريابی انجام شده است در نظر می گيريم:
آب پرتقال
يک شرکت توليد کننده آب پرتقال در طی يک دوره زمانی روشهای مختلف پيشبرد فروش مانند کاهش قيمت و کوپن را به اجرا در آورد. برای تعييين اثر بخشی روشهای پيشبرد فوق بر روی سود دهی شرکت به بررسی سير فروش در قبل، حين و پس از اجرای برنامه پرداخت. شرکت اطلاعات فوق را از يک شرکت که سير فروش خرده فروشی در بازارهای مختلف را جمع آوری می کرد خريداری نمود. آمار نشان دهنده ای بود که در حين اجرای برنامه پيشبرد فروش افزايش يافته بود ولی پس از آن کاهش يافته بود. در ضمن فروش خالص افزايش يافته بود ولی اين افزايش فروش اغلب نمی توانست کاهش قيمت را جبران نمايد. لذا شرکت تصميم گرفت برنامه فوق را با تکرار کمتری انجام دهد.
سيرز
چند سال قبل سيرز تصميم گرفت که تايرهای گودير را از طريق فروشگاههای خود به فروش برساند. شرکت قبلا سياستی را پيگير ی می کرد که بر اساس آن تنها تايرهايی با براند خود يعنی رودهندلر و کن مور را به فروش می رساند.اما شرکت فروش خود به فروشگاههای ديگر را از دست داده بود و تصميم گرفته بود که سياست خود را تغيير دهد. گودير نمی دانست که چه پاسخی بايد بدهد. سيرز بزرگترين خرده فروش تاير در امريکا بود و پيش بينی می شد که سيرز بتواند بيش از دو ميليون تاير گودير را در سال به فروش برساند. گودير می ترسيد که بيشتر اين فروش از فروشگاههای ديگری که گودير را عرضه می کردند کم بشود.و امکان داشت روابط گودير با ديگر عرضه کنندگان به هم بخورد بدون اينکه بازار جديدی برای گودير ايجاد شود. برای کمک به تصميم گيری گودير . سيرز اقدام به جمع آوری سوابق در مورد مارک تايرهايی کرد که خريداران تاير از سيرز قبلا از آن ها استفاده می کرده اند. اين سوابق نشان داد که بیش از يک ميليون نفر از مشتريان سيرز قبلا از تاير گودير استفاده می کرده اند. محتمل به نظر می رسيد که اگر سيرز تاير گودير را عرضه نمايد بيشتر ين افراد گودير را خريداری خواهند کرد. اين اطلاعات نشان می داد که بازار گودير با فروش به سيرز توسعه می يافت.
کارگزاری سهام
يک شرکت کارگزاری از يک تحقيقات سه مرحله ای برای کمک به تدوين استراتژی خود استفاده کرد. در مرحله اول دلالان سهام کليدی شرکت در مورد اين که مشتريان هدف شرکت چه کسانی بايد باشند و شرکت برای آنها چه کاری بايد انجام بدهد مورد سوال قرار گرفتند. تحقيق فوق نشان داد که دلالان موضع يابی در بين مشتريان پولدار را مطلوب می دانند و پيشنهاد آنها اين بود که شرکت به مشتريانی که حداقل ۵۰۰۰۰۰ دلار معامله انجام می دهند خدمات ويژه ای ارائه بدهد. سپس ، منابع کتابخانه ای و سوابق موجود جهت تخمين تعداد کسانی که معاملات بيش ار ۵۰۰۰۰۰ دلار انجام می دهند مورد بررسی قرار گرفت. اين آمار نشان می داد که تعداد اين افراد به اندازه ای کافی است که شرکت با جذب ۲۰٪ آنها به اهداف خود دست يابد. سرانجام محققان جلسات گروه کانونی با مشتريان هدف را به مرحله اجرا در آوردند تا بفهمند که آنها چگونه سرمايه گذاری خود را مديريت می کنند و اينکه درباره شرکت چه فکر ميکنند. در اين جلسات مشخص شد که شرکت نمی تواند ۲۰٪ اين افراد را جذب نمايد و بازار هدف وسيعتری مورد نياز می باشد. نتيجه با دلالان سهام کليدی شرکت در ميان نهاده شد تا استراتژی ديگری تدوين شود.
وجه مشترک
وجه مشترک تمامی مثالهای فوق اين بود که تمامی آنها وضعيتهايی را که در آنها نياز به جمع آوری اطلاعات نشان می دادند. همانطور که مثالها نشان ميدهد تحقيقات بازاريابی می تواند به اشکال مختلفی انجام شود. ميتوتند رسمی يا غير رسمی باشد می تواند يکباره يا مداوم باشد. می تواند در داخل شرکت انجام شود يا پيمانکار متخصص آن را بر عهده بگيرد. می تواند برای استفاده کنندگان مختلف يا خاص باشد. در آن می توان از داده های مصاحبه های پيمايشی، بحثهای گروهی ، مکالمات اتفاقی، سوابق فروش، تحقيقات کتابخانه ای يا تحقيقات اينترنتی يا داده های ديگر استفاده کرد روش تحقيقات بازاريابی همان روشی است که در مطالعات اجتماعی ديگر مانند اقتصاد، روانشناسی و جامعه شناسی استفاده می شود.